Hvernig reikningurinn verður til.
Síðan er staðreyndartæki — birtir reikning hvers sveitarfélags á sömu forsendum og lætur lesandann sannreyna sjálfar fullyrðingar. Þessi aðferðafræði sýnir hvað er reiknað, hvernig og hvers vegna sumt er ekki tekið með.
Heimildir
- Samband íslenskra sveitarfélaga · Árbók 2025 og 2026 · Tafla 14. Álagningarprósentur áranna 2025 og 2026 fyrir hvert sveitarfélag með fleiri en 300 íbúa — fasteignaskattur (A-liður), fráveitugjald, vatnsgjald, lóðarleiga. Sumir reiknast sem hlutfall af fasteignamati (% af fm), aðrir sem fastur kr/m² stuðull. Taflan neðst sýnir álagningu 2026; álagning 2025 er notuð til samanburðar.
-
HMS / Fasteignaskrá. Fasteignamat 2023–2027 fyrir hvern eignaflokk
í hverju sveitarfélagi (fjórar árlegar skrár): fjöldi eigna, heildarmat og prósentubreyting.
Meðalmat hvers sveitarfélags fyrir íbúðareign reiknað sem
heildarmat / fjöldi. Þróunarmyndritið efst á síðunni sýnir uppsafnaða breytingu (%) frá 2023. Hver áfangi er reiknaður innan sama gagnasafns HMS svo endurmat á skörun ára raski ekki samanburðinum. Reikningur og röðun hér að neðan sýna raunálagningu 2026 á fasteignamat 2026; álagningarprósentur fyrir 2027 liggja ekki fyrir fyrr en sveitarfélögin afgreiða fjárhagsáætlanir sínar í haust.
Útreikningur
Fyrir staðlaðan íbúð á 75 fm við meðalfasteignamat sveitarfélags:
reikningur = mat × (skattur_A% + fráveitu% + vatns%)
+ fm × (fráveitu_kr/m² + vatns_kr/m²)
Sumir liðir eru skráðir sem prósenta af mati (t.d. Kópavogur með fráveitu 0,058% af mati); aðrir sem fastur kr/m² stuðull (t.d. Reykjavík með fráveitu 519,68 kr/m²). Reikningurinn leggur þetta saman á sömu forsendum óháð því hvaða leið sveitarfélagið velur.
Þetta er mikilvægt: Reykjavík hefur hærri fasteignaskatt en flest sveitarfélög á höfuðborgarsvæðinu (0,18% af mati á móti 0,162% hjá Kópavogi), en lægra heildargjald sem hlutfall af mati því fráveitu- og vatnsgjald borgarinnar miðast við fermetra, ekki mat. Þegar fasteignamat rýkur upp slær Reykjavík þaki á hækkun fráveitu og vatns; sveitarfélög með prósentuálagningu fá hækkunina að fullu.
Hvað er ekki tekið með
- Lóðarleiga
- Lóðarleiga er prósenta af lóðamati (mati á landinu sjálfu), ekki af fasteignamati (heildareign). Fyrir íbúð í fjölbýli er lóðamat lítill hluti heildarmats — að beita lóðarleiguprósentu á fasteignamat væri þrefalt til fimmfalt of mikið. Álagningarprósentan birtist í töflunni hér að neðan svo lesandinn geti séð hver hún er í hverju sveitarfélagi, en hún er ekki tekin með í lokareikningnum.
- Sorpgjöld
- Sorphirðu- og sorpeyðingargjald er ekki á Töflu 14 árið 2026 (Samband endurskipulagði töfluna milli ára). Liðirnir bætast ofan á reikninginn í flestum sveitarfélögum, oft sem fast árlegt gjald á 25–50 þús. kr á íbúð.
- Föst aukagjöld
- Nokkur sveitarfélög leggja á fast árlegt gjald ofan á kr/m²-stuðulinn fyrir fráveitu eða vatn (t.d. Reykjavík: fast gjald + kr/m² stuðull). Föstu gjöldin eru lítil í samhengi og oftast nokkur þúsund krónur — útilokun þeirra vanmetur reikning sumra sveitarfélaga lítillega.
Þversögnin 2026
ASÍ Verðlagseftirlit gerði úttekt á álagningu fasteignagjalda 2026 yfir 53 sveitarfélög og 234 hverfi. Niðurstaða: 33 sveitarfélög lækkuðu álagningarprósentu, ekkert hækkaði. Samt fer reikningurinn upp í flestum þeirra. Skýringin er einföld — fasteignamatið hækkaði um 9,2% milli ára (íbúðarhúsnæði +10,2%), miklu meira en lækkun álagningar dugar að bregðast við.
Nú þegar Árbók 2026 er komin út reiknum við raunálagningu hvors árs — álagningu 2025 á fasteignamat 2025 og álagningu 2026 á fasteignamat 2026 — svo reikningurinn hér að ofan er raunverulegur reikningur 2026, ekki spá. Í okkar gögnum lækkuðu 35 af 53 sveitarfélögum fasteignaskattsprósentuna (A-lið) fyrir 2026, ekkert hækkaði — en reikningurinn hækkaði samt í flestum, því fasteignamatið hækkaði meira en lækkunin nam.
Álagning 2026 — heildar tafla
| Sveitarfélag | Skattur A (% af fm) | Fráveitu (% af fm) | Fráveitu (kr/m²) | Vatns (% af fm) | Vatns (kr/m²) | Lóðarleiga (% af lm) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Akraneskaupstaður | 0.271% | — | 542.87 | — | 226.33 | 0.303% |
| Akureyrarbær | 0.280% | — | 409.53 | — | 188.70 | 0.500% |
| Bláskógabyggð | 0.430% | 0.270% | — | 0.300% | — | 1.000% |
| Bolungarvíkurkaupstaður | 0.500% | 0.140% | — | 0.350% | — | 1.400% |
| Borgarbyggð | 0.350% | — | 719.17 | — | 426.28 | 1.500% |
| Dalabyggð | 0.500% | 0.190% | — | 0.280% | — | 1.700% |
| Dalvíkurbyggð | 0.440% | — | 429.00 | — | 226.00 | 1.000% |
| Eyjafjarðarsveit | 0.350% | 0.100% | — | — | 188.70 | 0.750% |
| Fjallabyggð | 0.440% | 0.240% | — | 0.240% | — | 1.200% |
| Fjarðabyggð | 0.400% | 0.323% | — | — | 424.00 | 0.700% |
| Flóahreppur | 0.400% | — | — | 0.200% | — | — |
| Garðabær | 0.149% | 0.074% | — | 0.071% | — | 0.400% |
| Grundarfjarðarbær | 0.500% | 0.200% | — | — | 375.46 | 2.000% |
| Grímsnes- og Grafningshreppur | 0.415% | 0.270% | — | 0.230% | — | 1.000% |
| Grýtubakkahreppur | 0.480% | 0.250% | — | 0.150% | — | 0.500% |
| Hafnarfjarðarkaupstaður | 0.199% | 0.093% | — | 0.035% | — | 0.330% |
| Hrunamannahreppur | 0.440% | 0.250% | — | 0.210% | — | 0.500% |
| Hvalfjarðarsveit | 0.340% | — | — | — | 226.33 | 0.800% |
| Hveragerðisbær | 0.320% | 0.145% | — | 0.020% | — | 0.440% |
| Hörgársveit | 0.360% | 0.180% | — | — | 188.70 | 1.000% |
| Húnabyggð | 0.450% | — | 240.00 | 0.258% | — | 1.880% |
| Húnaþing vestra | 0.450% | 0.200% | — | 0.250% | — | — |
| Kópavogsbær | 0.151% | 0.056% | — | 0.055% | — | — |
| Langanesbyggð | 0.575% | 0.260% | — | 0.300% | — | 1.500% |
| Mosfellsbær | 0.190% | 0.084% | — | 0.070% | — | 0.310% |
| Múlaþing | 0.450% | 0.300% | — | — | 305.00 | 0.750% |
| Mýrdalshreppur | 0.290% | 0.200% | — | — | — | 1.500% |
| Norðurþing | 0.450% | 0.100% | — | 0.050% | — | 1.500% |
| Rangárþing eystra | 0.340% | 0.170% | — | 0.150% | — | 1.000% |
| Rangárþing ytra | 0.265% | 0.180% | — | — | — | 1.000% |
| Reykhólahreppur | 0.550% | 0.250% | — | 0.500% | — | 4.000% |
| Reykjanesbær | 0.230% | 0.100% | — | — | 269.00 | 1.500% |
| Reykjavíkurborg | 0.180% | — | 542.87 | — | 226.33 | 0.200% |
| Seltjarnarnesbær | 0.166% | 0.142% | — | 0.086% | — | 0.400% |
| Skaftárhreppur | 0.550% | 0.250% | — | — | — | 1.000% |
| Skagafjörður | 0.435% | 0.186% | — | 0.160% | — | 1.500% |
| Skeiða- og Gnúpverjahreppur | 0.430% | 0.250% | — | 0.200% | — | — |
| Snæfellsbær | 0.400% | 0.110% | — | 0.210% | — | 1.800% |
| Strandabyggð | 0.625% | 0.250% | — | 0.300% | — | 2.500% |
| Stykkishólmsbær | 0.380% | 0.150% | — | — | 295.13 | 0.950% |
| Suðurnesjabær | 0.230% | 0.120% | — | 0.110% | — | 1.500% |
| Svalbarðsstrandarhreppur | 0.400% | 0.190% | — | — | 188.70 | 1.200% |
| Sveitarfélagið Hornafjörður | 0.330% | 0.335% | — | 0.155% | — | 1.000% |
| Sveitarfélagið Skagaströnd | 0.480% | 0.240% | — | 0.300% | — | 1.650% |
| Sveitarfélagið Vogar | 0.280% | 0.120% | — | 0.110% | — | 1.150% |
| Sveitarfélagið Árborg | 0.440% | 0.081% | — | 0.085% | — | 1.000% |
| Sveitarfélagið Ölfus | 0.200% | 0.190% | — | 0.130% | — | 0.700% |
| Súðavíkurhreppur | 0.450% | 0.220% | — | 0.350% | — | 2.000% |
| Vestmannaeyjabær | 0.225% | 0.200% | — | — | 237.00 | 1.000% |
| Vesturbyggð | 0.500% | 0.210% | — | 0.210% | — | 2.500% |
| Vopnafjarðarhreppur | 0.625% | 0.320% | — | 0.300% | — | 2.000% |
| Ísafjarðarbær | 0.480% | — | 265.00 | — | 20.00 | 1.500% |
| Þingeyjarsveit | 0.595% | 0.184% | — | 0.190% | — | 1.000% |